Giải thích Chỉ thị Trách nhiệm Sản phẩm của EU 2024/2853

Liên minh châu Âu đã thông qua Chỉ thị mới về Trách nhiệm sản phẩm, Chỉ thị (EU) 2024/2853. Chỉ thị này thay thế Chỉ thị về Trách nhiệm sản phẩm năm 1985 cũ và tạo ra một khuôn khổ trách nhiệm rộng hơn, hiện đại hơn đối với các sản phẩm bị lỗi được bán trong EU.

Đối với các nhà bán hàng tiêu dùng tại EU, đây là một thay đổi quan trọng. Việc tuân thủ các quy định về an toàn sản phẩm không chỉ đơn thuần là vấn đề tiếp cận thị trường, được Amazon chấp thuận, thông quan hay tránh bị cơ quan chức năng xử lý. Nó còn là một phần cốt lõi của việc quản lý rủi ro trách nhiệm pháp lý.

Chỉ thị mới này áp dụng cho các sản phẩm được đưa ra thị trường EU hoặc đưa vào sử dụng sau ngày 9 tháng 12 năm 2026. Các quốc gia thành viên EU phải chuyển đổi chỉ thị này thành luật quốc gia trước cùng ngày đó.

1. Vì sao EU sửa đổi các quy tắc về trách nhiệm sản phẩm

Chỉ thị về trách nhiệm sản phẩm cũ được thông qua năm 1985. Vào thời điểm đó, hầu hết các sản phẩm tiêu dùng là hàng hóa vật lý truyền thống. Ngày nay, sản phẩm có thể bao gồm phần mềm, firmware, hướng dẫn kỹ thuật số, chức năng kết nối, tính năng hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (AI), cập nhật từ xa, dịch vụ trực tuyến và chuỗi cung ứng quốc tế phức tạp.

Chỉ thị sửa đổi này cập nhật luật trách nhiệm sản phẩm của EU cho phù hợp với thực tế mới. Nó đề cập đến các sản phẩm kỹ thuật số, bán hàng trực tuyến, nhà sản xuất ngoài EU, phần mềm, sản phẩm tân trang, sản phẩm đã được sửa đổi và sản phẩm có chức năng kết nối hoặc tự động.

2. Trách nhiệm sản phẩm nghĩa là gì?

Trách nhiệm sản phẩm có nghĩa là người bị thương có thể yêu cầu bồi thường nếu sản phẩm bị lỗi gây ra thiệt hại. Chỉ thị này dựa trên trách nhiệm tuyệt đối. Điều này có nghĩa là người yêu cầu bồi thường không cần phải chứng minh rằng nhà sản xuất hoặc bên chịu trách nhiệm khác đã hành động thiếu cẩn trọng.

Người khiếu nại thường cần chứng minh ba điều.

• Sản phẩm bị lỗi.
• Đã xảy ra thiệt hại.
• Lỗi đó đã gây ra thiệt hại.

Tuy nhiên, Chỉ thị sửa đổi tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người khiếu nại trong một số trường hợp nhất định. Đó là lý do tại sao người bán nên coi tài liệu kỹ thuật, đánh giá rủi ro, cảnh báo, truy xuất nguồn gốc và xử lý khiếu nại là các biện pháp kiểm soát rủi ro pháp lý.

3. Những sản phẩm nào được bảo hành?

Định nghĩa về “sản phẩm” rất rộng. Nó bao gồm hàng hóa di động, ngay cả khi chúng được tích hợp vào một sản phẩm khác hoặc vào một tòa nhà. Nó cũng bao gồm điện, các tập tin sản xuất kỹ thuật số, nguyên vật liệu và phần mềm.

Ví dụ về các sản phẩm có thể được bảo hiểm

• hàng tiêu dùng truyền thống,
• Sản phẩm dành cho trẻ em, đồ chơi và sản phẩm cho trẻ sơ sinh.
• đồ gia dụng và nội thất,
• quần áo, giày dép và phụ kiện,
• trang sức và phụ kiện thời trang,
• sản phẩm thể thao và ngoài trời,
• sản phẩm điện và điện tử,
• thiết bị thông minh hoặc kết nối,
• sản phẩm có phần mềm nhúng,
• phụ tùng và linh kiện,
• Sản phẩm đã được tân trang, sửa chữa hoặc cải tiến đáng kể.
  
  

4. Khi nào một sản phẩm được coi là bị lỗi?

Một sản phẩm được coi là bị lỗi nếu nó không đảm bảo sự an toàn mà người dùng có quyền mong đợi, hoặc sự an toàn theo yêu cầu của luật pháp EU hoặc luật pháp quốc gia.

Các yếu tố có thể được xem xét

• thiết kế sản phẩm,
• Thành phần và vật liệu của sản phẩm,
• các tính năng kỹ thuật của sản phẩm,
• bao bì và cách trình bày,
• hướng dẫn và cảnh báo,
• sử dụng có thể dự đoán được một cách hợp lý,
• lạm dụng có thể dự đoán được một cách hợp lý,
• nhu cầu của trẻ em hoặc người dùng dễ bị tổn thương,
• Tác động của phần mềm hoặc các yếu tố kỹ thuật số,
• Thu hồi sản phẩm, các biện pháp khắc phục hoặc thông báo an toàn.

Điểm thực tiễn quan trọng

Nhãn cảnh báo thường không thể bù đắp cho thiết kế sản phẩm không an toàn. Người bán trước tiên nên đánh giá xem bản thân sản phẩm có an toàn hay không.Các cảnh báo và hướng dẫn là một phần của việc giảm thiểu rủi ro, nhưng chúng không thể thay thế cho thiết kế an toàn, vật liệu phù hợp và kiểm soát chất lượng đúng cách.

5. Ai có thể phải chịu trách nhiệm?

Nhà sản xuất vẫn là bên chịu trách nhiệm chính. Tuy nhiên, Chỉ thị sửa đổi mở rộng danh sách các bên có thể phải chịu trách nhiệm, đặc biệt là khi nhà sản xuất có trụ sở bên ngoài EU.

Các bên có khả năng chịu trách nhiệm bao gồm

• các nhà sản xuất,
• các nhà sản xuất linh kiện,
• các nhà nhập khẩu,
• đại diện được ủy quyền,
• các nhà cung cấp dịch vụ hoàn thiện đơn hàng,
• nhà phân phối,
• các nền tảng trực tuyến trong một số trường hợp nhất định,
• các doanh nghiệp sửa đổi đáng kể một sản phẩm.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các thương hiệu không thuộc EU bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng EU. Nếu nhà sản xuất nằm ngoài EU, người khiếu nại có thể tìm kiếm một nhà điều hành kinh tế có trụ sở tại EU trong chuỗi cung ứng.

6. Các sàn giao dịch và nền tảng trực tuyến

Chỉ thị sửa đổi cũng phản ánh sự tăng trưởng của doanh số bán hàng trực tuyến. Các nền tảng trực tuyến có thể trở nên quan trọng khi chúng giới thiệu sản phẩm hoặc tạo điều kiện cho giao dịch theo cách khiến người tiêu dùng thông thường tin rằng sản phẩm đó được cung cấp bởi chính nền tảng đó hoặc bởi một thương nhân hoạt động dưới sự ủy quyền hoặc kiểm soát của nền tảng đó.

Điều này không có nghĩa là mọi sàn thương mại điện tử đều tự động phải chịu trách nhiệm đối với mọi sản phẩm của bên thứ ba. Tuy nhiên, nó cho thấy EU đang thu hẹp khoảng cách trong chuỗi cung ứng trực tuyến.

Người bán nên kỳ vọng điều gì từ các sàn thương mại điện tử?

• yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết về Người chịu trách nhiệm của EU,
• yêu cầu cung cấp tài liệu về an toàn sản phẩm,
• yêu cầu đánh giá rủi ro,
• yêu cầu báo cáo thử nghiệm,
• yêu cầu về nhãn và cảnh báo tuân thủ quy định,
• yêu cầu thông tin truy xuất nguồn gốc,
• Kiểm tra nghiêm ngặt hơn sau khi có khiếu nại hoặc sự cố.
  
  

7. Việc công khai bằng chứng và gánh nặng chứng minh

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc tiết lộ bằng chứng. Tòa án có thể yêu cầu bị cáo tiết lộ bằng chứng liên quan nếu nguyên đơn đưa ra đủ bằng chứng và sự kiện để chứng minh tính hợp lý của yêu cầu.

Chỉ thị này cũng đưa ra các giả định về khiếm khuyết hoặc nguyên nhân trong một số trường hợp nhất định. Điều này có thể giúp người khiếu nại dễ dàng hơn trong việc đưa ra các yêu cầu bồi thường trách nhiệm sản phẩm.

Có thể suy đoán có khiếm khuyết trong trường hợp nào

• Bị cáo không tiết lộ bằng chứng liên quan.
• Sản phẩm không đáp ứng các yêu cầu an toàn bắt buộc nhằm bảo vệ người dùng khỏi rủi ro liên quan.
• Thiệt hại này là do sự cố rõ ràng xảy ra trong quá trình sử dụng hoàn toàn có thể dự đoán được.

Tại sao điều này lại quan trọng đối với người bán

Nếu người bán không thể chứng minh được cách thức đánh giá an toàn sản phẩm, cách kiểm soát rủi ro và những tài liệu nào đã được sử dụng, thì việc bảo vệ trước một khiếu nại có thể khó khăn hơn. Tài liệu tốt không loại bỏ hoàn toàn rủi ro trách nhiệm pháp lý, nhưng tài liệu kém chất lượng có thể làm cho rủi ro trở nên nghiêm trọng hơn nhiều.

8. Liên quan đến Quy định chung về an toàn sản phẩm

Quy định chung về an toàn sản phẩm (GPSR) và Chỉ thị về trách nhiệm sản phẩm là hai đạo luật riêng biệt. GPSR tập trung vào các nghĩa vụ về an toàn sản phẩm trước và sau khi đưa sản phẩm ra thị trường EU. Chỉ thị về trách nhiệm sản phẩm tập trung vào việc bồi thường sau khi thiệt hại đã xảy ra.

Trên thực tế, chúng có mối liên hệ chặt chẽ. Nếu một sản phẩm không đáp ứng các yêu cầu an toàn bắt buộc, điều này có thể củng cố giả định rằng sản phẩm đó bị lỗi.

Tài liệu GPSR có thể hỗ trợ việc bào chữa trách nhiệm pháp lý.

• đánh giá rủi ro sản phẩm,
• tài liệu kỹ thuật,
• Tuyên bố của nhà cung cấp,
• thông tin vật liệu,
• báo cáo thử nghiệm,
• nhãn sản phẩm,
• hướng dẫn sử dụng,
• cảnh báo đa ngôn ngữ,
• Khả năng truy xuất nguồn gốc theo lô, mẻ hoặc số sê-ri.
• hồ sơ khiếu nại và sự cố,
• Quy trình khắc phục và thu hồi sản phẩm.
  
  

9. Tác động thực tiễn đối với các nhà bán hàng tiêu dùng tại EU

Các nhà bán hàng thuộc EU nên chuẩn bị trước khi chế độ trách nhiệm pháp lý mới có hiệu lực. Bước quan trọng nhất là xây dựng một hồ sơ tuân thủ có cấu trúc cho từng sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm.

Phân nhóm sản phẩm

Các sản phẩm cần được phân nhóm cẩn thận. Việc phân nhóm cần phản ánh loại sản phẩm, mục đích sử dụng, chất liệu, nhà sản xuất, thiết kế, nhóm tuổi và mức độ rủi ro. Phân nhóm quá rộng có thể tạo ra những thiếu sót trong tài liệu.

Tài liệu kỹ thuật

Mỗi sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm cần có một hồ sơ kỹ thuật. Hồ sơ này nên bao gồm ảnh sản phẩm, thông số kỹ thuật sản phẩm, vật liệu, thông tin nhà cung cấp, đánh giá rủi ro, báo cáo thử nghiệm, nhãn mác, cảnh báo và hướng dẫn sử dụng.

Đánh giá rủi ro

Việc đánh giá rủi ro cần bao gồm mục đích sử dụng dự định và những trường hợp sử dụng sai có thể dự đoán được. Nó cần đánh giá các rủi ro cơ học, rủi ro hóa học, khả năng cháy, rủi ro gây nghẹt thở, rủi ro gây siết cổ, rủi ro về điện, rủi ro vệ sinh và bất kỳ mối nguy hiểm nào khác đặc thù của sản phẩm.

Nhãn và cảnh báo

Nhãn mác và cảnh báo phải rõ ràng, cụ thể cho từng sản phẩm và phải được cung cấp bằng ngôn ngữ của quốc gia thành viên nơi sản phẩm được bán. Nếu bắt buộc, thông tin phải được in trực tiếp trên sản phẩm. Trong các trường hợp khác, bao bì hoặc tài liệu kèm theo có thể được chấp nhận.

Khả năng truy xuất nguồn gốc

Người bán cần có khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo mẫu mã, lô, mã sản phẩm (SKU), ngày sản xuất hoặc số sê-ri (nếu có). Khả năng truy xuất nguồn gốc rất quan trọng đối với việc thu hồi sản phẩm, liên lạc với cơ quan chức năng và bảo vệ pháp lý.

Xử lý khiếu nại

Các khiếu nại cần được xem xét và ghi chép lại. Các khiếu nại liên quan đến an toàn cần được chuyển lên cấp cao hơn. Nếu sản phẩm gây ra rủi ro, người bán phải sẵn sàng thực hiện các biện pháp khắc phục.

10. Những điều người bán ngoài EU cần biết

Các nhà bán hàng ngoài EU phải đối mặt với rủi ro đặc biệt. Nếu nhà sản xuất nằm ngoài EU, trách nhiệm pháp lý có thể thuộc về nhà nhập khẩu, đại diện được ủy quyền hoặc nhà cung cấp dịch vụ thực hiện đơn hàng của EU, tùy thuộc vào cấu trúc bán hàng.

Người bán ngoài EU nên làm rõ điều này.

• Nhà sản xuất hợp pháp là ai?
• người nhập khẩu sản phẩm vào EU,
• Liệu có cần có Người chịu trách nhiệm của EU theo GPSR hay không?
• Liệu luật CE có yêu cầu người đại diện được ủy quyền hay không?
• Ai lưu trữ hoặc phân phối sản phẩm tại EU,
• người nhận thông báo từ cơ quan có thẩm quyền,
• Người phụ trách xử lý khiếu nại, sự cố và thu hồi sản phẩm.
  
  

11.Danh sách việc cần làm trước ngày 9 tháng 12 năm 2026

Các hành động được đề xuất dành cho người bán

• Xác định tất cả các sản phẩm tiêu dùng được bán tại EU.
• Phân nhóm sản phẩm dựa trên sự tương đồng về kỹ thuật và rủi ro.
• Chuẩn bị hoặc cập nhật các đánh giá rủi ro GPSR.
• Thu thập tài liệu và thông tin vật tư từ nhà cung cấp.
• Xem xét các báo cáo thử nghiệm và tiêu chuẩn sản phẩm.
• Kiểm tra nhãn, cảnh báo và hướng dẫn.
• Kiểm tra xem thông tin trên trang web có khớp với tài liệu sản phẩm hay không.
• Xác nhận vai trò của Người chịu trách nhiệm của EU, nhà nhập khẩu hoặc đại diện được ủy quyền.
• Duy trì khả năng truy xuất nguồn gốc theo lô, mẻ, mã sản phẩm hoặc số sê-ri.
• Xây dựng quy trình xử lý khiếu nại và sự cố.
• Chuẩn bị các thủ tục khắc phục và thu hồi sản phẩm.
• Lưu giữ hồ sơ cho từng phiên bản sản phẩm.
  
  

12. EaseCert hỗ trợ người bán như thế nào?

EaseCert hỗ trợ các nhà bán lẻ sản phẩm tiêu dùng trong việc tuân thủ GPSR, dịch vụ Người chịu trách nhiệm của EU, đánh giá rủi ro sản phẩm, xem xét tài liệu kỹ thuật và nhãn mác.

Hồ sơ tuân thủ đầy đủ không thể đảm bảo rằng sẽ không bao giờ xảy ra khiếu nại về trách nhiệm sản phẩm. Tuy nhiên, nó giúp người bán chứng minh rằng an toàn sản phẩm đã được đánh giá, các rủi ro có thể dự đoán trước đã được xem xét và thông tin an toàn cần thiết đã được cung cấp.

Phần kết luận

Chỉ thị về trách nhiệm sản phẩm sửa đổi của EU đã thay đổi bối cảnh rủi ro đối với người bán sản phẩm tiêu dùng. Chỉ thị này mở rộng định nghĩa về sản phẩm, mở rộng phạm vi các bên có khả năng phải chịu trách nhiệm, tăng cường việc công bố bằng chứng và đưa ra các giả định có lợi cho người khiếu nại.

Đối với người bán, câu trả lời thực tế rất rõ ràng: hiểu rõ sản phẩm của mình, đánh giá rủi ro, lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, sử dụng nhãn và cảnh báo chính xác, duy trì khả năng truy xuất nguồn gốc và xử lý đúng cách các vấn đề an toàn.

Tuân thủ các quy định về an toàn sản phẩm không còn chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là một phần trọng tâm trong quản lý rủi ro trách nhiệm pháp lý tại EU.

Tài liệu tham khảo chính thức của EU

• Chỉ thị (EU) 2024/2853 về trách nhiệm pháp lý đối với sản phẩm lỗi
• Quy định (EU) 2023/988 về an toàn sản phẩm chung (GPSR)
• Bản tóm tắt của Cơ quan Nghiên cứu Nghị viện Châu Âu về Chỉ thị Trách nhiệm Sản phẩm sửa đổi.
• Chỉ thị 85/374/EEC của Hội đồng, trước đây là Chỉ thị về trách nhiệm sản phẩm.